چغندر و نیتریک اکسید؛ پژوهش های تازه از نقش آن در کاهش فشار خون و بهبود عملکرد ورزشی می گویند
پژوهش های تازه نشان می دهند نیترات طبیعی چغندر با تبدیل شدن به نیتریک اکسید در بدن، به گشاد شدن عروق، کاهش فشار خون سیستولیک و بهبود کارایی اکسیژن در ورزشکاران کمک می کند؛ یافته هایی که چغندر را به یکی از ارزشمندترین مواد غذایی سلامت بخش بدل کرده است.
به گزارش سلامت نویس؛ چغندر از دیرباز در سفره ایرانیان جای داشته است. اکنون پژوهش های تازه نشان می دهند این سبزی، به لطف نیترات طبیعی و ترکیبات زیست فعال خود، یکی از برجسته ترین مواد غذایی در حوزه سلامت قلب، عملکرد ورزشی و پیری سالم است.
مکانیسم اثر نیترات چغندر
چغندر یکی از غنی ترین منابع طبیعی نیترات غذایی است. هنگامی که چغندر، آب چغندر یا پودر آن مصرف می شود، باکتری های مفید موجود در دهان، نیترات را به نیتریت و سپس در جریان خون به نیتریک اکسید تبدیل می کنند. نیتریک اکسید مولکولی سیگنال دهنده است که باعث گشاد شدن عروق خونی، بهبود جریان خون و کاهش فشار بر دیواره رگ ها می شود.
کاهش فشار خون و نقش باکتری های دهان
تحقیقات بالینی متعدد تأیید کرده اند مصرف منظم نیترات چغندر به دلیل گشادسازی عروق می تواند فشار خون سیستولیک را به طور میانگین بین ۳ تا ۵ میلی متر جیوه کاهش دهد و این اثرگذاری در بزرگسالان و افراد مسن تر برای بهبود سلامت عروقی بسیار سودمند است. بر اساس مطالعه ای تازه در سال ۲۰۲۶، پژوهشگران تأکید کرده اند سلامت میکروبیوم دهان نقشی کلیدی در پردازش نیترات چغندر دارد. استفاده از دهانشویه های آنتی باکتریال قوی می تواند با از بین بردن این باکتری های مفید، روند تبدیل نیترات به نیتریک اکسید را مختل کند؛ بنابراین حفظ تعادل باکتری های دهان برای بهره مندی کامل از خواص عروقی چغندر اهمیت دارد.
بهبود عملکرد ورزشی
ورزشکاران و افراد فعال از آب یا پودر چغندر به عنوان یک مکمل طبیعی کارایی افزا استفاده می کنند. پژوهش ها نشان می دهند نیترات چغندر کارایی میتوکندری را بالا برده و هزینه اکسیژن مصرفی ورزشکاران را ۱ تا ۳ درصد کاهش می دهد و زمان خستگی در تمرینات استقامتی را تا حدود ۱۵ درصد افزایش می دهد.
خواص ضدالتهابی و پیری سالم
رنگ قرمز و ارغوانی تیره چغندر ناشی از رنگدانه هایی به نام بتالائین است که خواص آنتی اکسیدانی قوی دارند و به کاهش استرس اکسیداتیو، مقابله با آسیب های سلولی و کاهش التهاب در بدن کمک می کنند. برخی مطالعات نیز از بهبود سریع تر عضلات و کاهش دردهای عضلانی پس از تمرینات سنگین خبر می دهند. بررسی های سیستماتیک تازه نشان می دهند ترکیب مصرف نیترات چغندر با فعالیت های ورزشی منظم در سالمندان می تواند به بهبود جریان خون مغزی، حفظ توانایی های شناختی و ارتقای سلامت عمومی در دوران سالمندی کمک کند.
توصیه و احتیاط
بیشتر مطالعات بالینی که نتایج مثبتی ثبت کرده اند، بر پایه دریافت روزانه ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلی گرم نیترات غذایی بوده اند که معمولاً با مصرف حدود ۷۰ میلی لیتر آب چغندر غلیظ شده تأمین می شود. افرادی که داروهای کاهنده فشار خون مصرف می کنند یا افت فشار دارند، باید در مصرف مکمل های غلیظ چغندر احتیاط کنند، زیرا اثر هم افزایی ایجاد می کند و تداخل با برخی داروهای قلبی نیازمند مشورت پزشک است. تغییر رنگ ادرار یا مدفوع به صورتی یا قرمز پس از مصرف چغندر نیز کاملاً بی خطر و طبیعی است.
