بادام زمینی بخورید تا مغزتان بهتر کار کند؟
نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد مصرف روزانه بادام‌زمینی بوداده بدون نمک و با پوست ممکن است به بهبود پاسخ‌دهی انسولین در بخش‌هایی از مغز سالمندان کمک کند؛ مناطقی که در فرآیندهای مرتبط با حافظه نقش دارند. این مطالعه که در دانشگاه ماستریخت هلند انجام شده، بار دیگر توجه پژوهشگران را به نقش تغذیه در حفظ سلامت مغز و پیشگیری از افت عملکرد شناختی در دوران سالمندی جلب کرده است.
به گزارش سلامت نویس؛ با افزایش سن، تغییراتی در عملکرد مغز ایجاد می‌شود که ممکن است بر حافظه، تمرکز، یادگیری و سرعت پردازش اطلاعات تأثیر بگذارد. اگرچه بخشی از این تغییرات با روند طبیعی سالمندی مرتبط است، اما سبک زندگی و عادت‌های غذایی نیز می‌توانند در سلامت مغز نقش داشته باشند.
در همین زمینه، پژوهشگران دانشگاه مرکز پزشکی ماستریخت هلند در مطالعه‌ای جدید، تأثیر مصرف طولانی‌مدت بادام‌زمینی بر عملکرد انسولین در مغز افراد سالمند را بررسی کرده‌اند.
نتایج این پژوهش که در نشریه علمی Food & Function منتشر شده، نشان می‌دهد مصرف روزانه بادام‌زمینی بوداده بدون نمک و با پوست می‌تواند بر پاسخ‌دهی انسولین در برخی نواحی مغز تأثیر مثبت داشته باشد.
مصرف روزانه بادام‌زمینی چه تأثیری بر مغز دارد؟
در این پژوهش، ۳۱ فرد سالمند با میانگین سنی حدود ۶۷ سال شرکت داشتند. محققان از یک روش مطالعه تصادفی، کنترل‌شده و متقاطع استفاده کردند تا اثر مصرف بادام‌زمینی را در مقایسه با دوره عدم مصرف آن بررسی کنند.
شرکت‌کنندگان در یکی از دوره‌های آزمایش، روزانه ۶۰ گرم بادام‌زمینی بوداده، بدون نمک و همراه با پوست مصرف کردند. این مداخله به مدت ۱۶ هفته ادامه یافت.
پس از آن، پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری پیشرفته مغزی، تغییرات جریان خون در نواحی مختلف مغز را پس از دریافت انسولین از راه بینی بررسی کردند.
نتایج نشان داد مصرف بادام‌زمینی با تغییر مطلوب پاسخ‌دهی انسولین در بخشی از نیمکره راست مغز همراه بوده است.
این ناحیه شامل بخش‌هایی از هیپوکامپ و ساختارهای مرتبط با حافظه است.
چرا انسولین برای سلامت مغز اهمیت دارد؟
بسیاری از افراد انسولین را تنها هورمونی می‌شناسند که وظیفه تنظیم قند خون را بر عهده دارد؛ اما نقش این هورمون به کنترل قند خون محدود نمی‌شود.
انسولین در مغز نیز در فرآیندهای مختلفی از جمله ارتباط میان سلول‌های عصبی، عملکرد متابولیک و برخی فرآیندهای مرتبط با یادگیری و حافظه نقش دارد.
با افزایش سن، ممکن است حساسیت برخی نواحی مغز به انسولین تغییر کند. اختلال در پیام‌رسانی انسولین در مغز نیز در پژوهش‌های مرتبط با سالمندی و بیماری‌های شناختی مورد توجه قرار گرفته است.
به همین دلیل، محققان در سال‌های اخیر به دنبال شناسایی عوامل تغذیه‌ای هستند که بتوانند به حفظ عملکرد طبیعی این مسیرهای زیستی کمک کنند.
کدام قسمت‌های مغز از مصرف بادام‌زمینی تأثیر می‌گیرند؟
یکی از نکات جالب این تحقیق، مشاهده تغییرات در مناطقی از مغز بود که در عملکردهای شناختی و حافظه نقش دارند.
مهم‌ترین این نواحی عبارت‌اند از:
۱. هیپوکامپ
هیپوکامپ یکی از ساختارهای مهم مغز در شکل‌گیری و تثبیت خاطرات جدید است. این بخش در یادگیری و انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت نیز نقش دارد.
اختلال عملکرد هیپوکامپ می‌تواند با مشکلات حافظه همراه باشد و به همین دلیل در مطالعات مربوط به بیماری آلزایمر اهمیت ویژه‌ای دارد.
۲. ناحیه پاراهیپوکامپ
این ناحیه در پردازش اطلاعات مرتبط با حافظه، تشخیص محیط و یادآوری تجربه‌ها نقش دارد.
۳. شکنج زبانی
شکنج زبانی بخشی از قشر مغز است که در پردازش اطلاعات دیداری و برخی عملکردهای شناختی مشارکت دارد.
پژوهشگران با بررسی تغییرات جریان خون در این نواحی تلاش کردند ارتباط میان مصرف بادام‌زمینی و پاسخ‌دهی انسولین مغز را بهتر درک کنند.
چرا بادام‌زمینی برای سلامت مغز مورد توجه قرار گرفته است؟
بادام‌زمینی از نظر ترکیبات غذایی، منبعی از چربی‌های غیراشباع، پروتئین گیاهی، فیبر، ویتامین E و برخی ترکیبات زیست‌فعال است.
هر یک از این مواد مغذی می‌توانند در فرآیندهای مختلف بدن نقش داشته باشند.
چربی‌های غیراشباع: جایگزین کردن چربی‌های غیراشباع به جای چربی‌های اشباع می‌تواند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند.
ویتامین E: این ویتامین از جمله ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است که در محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب اکسیداتیو نقش دارد.
پلی‌فنول‌ها: این ترکیبات گیاهی به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی و اثرات احتمالی بر سلامت سلولی مورد توجه هستند.
فیبر غذایی: فیبر به سلامت دستگاه گوارش و تنظیم بهتر قند خون کمک می‌کند.
پروتئین گیاهی: پروتئین موجود در بادام‌زمینی در حفظ و ترمیم بافت‌های بدن نقش دارد.
البته هنوز مشخص نیست کدام‌یک از این ترکیبات به‌تنهایی مسئول تغییرات مشاهده‌شده در عملکرد مغز هستند. احتمال دارد مجموعه‌ای از مواد مغذی در این اثر نقش داشته باشند.
آیا مصرف بادام‌زمینی واقعاً حافظه را تقویت می‌کند؟
نکته مهم این است که مطالعه جدید مستقیماً بهبود حافظه را اندازه‌گیری نکرده، بلکه پاسخ‌دهی انسولین را در نواحی مشخصی از مغز بررسی کرده است.
با این حال، نتایج این پژوهش در کنار مطالعه قبلی همین گروه تحقیقاتی در سال ۲۰۲۵ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در مطالعه قبلی، مصرف روزانه ۶۰ گرم بادام‌زمینی بوداده با پوست به مدت ۱۶ هفته با افزایش حدود ۳.۶ درصدی جریان خون کلی مغز و بهبود ۵.۸ درصدی عملکرد حافظه کلامی در آزمون یادآوری تأخیری همراه بود.
این نتایج نشان می‌دهد بادام‌زمینی ممکن است از مسیرهای مختلفی بر سلامت مغز اثر بگذارد؛ با این حال، برای تأیید این فواید به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تر نیاز است.
آیا بادام‌زمینی می‌تواند از آلزایمر جلوگیری کند؟
با وجود یافته‌های امیدوارکننده، هنوز شواهد کافی برای معرفی بادام‌زمینی به‌عنوان یک ماده غذایی پیشگیری‌کننده قطعی از آلزایمر وجود ندارد.
باید توجه داشت که تغییر پاسخ‌دهی انسولین در مغز لزوماً به معنای جلوگیری از زوال عقل یا درمان اختلالات حافظه نیست.
بیماری آلزایمر یک اختلال پیچیده است که عوامل ژنتیکی، متابولیک، عروقی، محیطی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند.
بنابراین مصرف بادام‌زمینی را باید بخشی احتمالی از یک الگوی غذایی سالم دانست، نه یک روش درمانی مستقل.
چه مقدار بادام‌زمینی مصرف کنیم؟
در مطالعه جدید، شرکت‌کنندگان روزانه ۶۰ گرم بادام‌زمینی بدون نمک و بوداده با پوست مصرف کردند.
با این حال، این مقدار را نباید به‌عنوان توصیه عمومی برای تمام افراد در نظر گرفت؛ زیرا بادام‌زمینی از نظر انرژی غذایی متراکم است و مصرف زیاد آن می‌تواند دریافت کالری روزانه را افزایش دهد.
برای بیشتر افراد، انتخاب مقدار متعادل بادام‌زمینی بدون نمک در چارچوب رژیم غذایی متنوع مناسب‌تر است.
افرادی که به بادام‌زمینی حساسیت دارند، باید از مصرف آن خودداری کنند؛ زیرا واکنش آلرژیک به این ماده غذایی در برخی افراد می‌تواند شدید و خطرناک باشد.
همچنین افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای بهتر است درباره مقدار مناسب مصرف مغزها با متخصص تغذیه مشورت کنند.
۵ عادت غذایی و رفتاری برای حفظ سلامت مغز در سالمندی
علاوه بر تغذیه مناسب، چند عادت روزانه می‌توانند در حفظ عملکرد شناختی نقش داشته باشند:
۱. مصرف منظم سبزیجات، میوه‌ها، مغزها و غلات کامل.
۲. انجام فعالیت بدنی متناسب با سن و شرایط جسمانی.
۳. داشتن خواب کافی و برنامه خواب منظم.
۴. کنترل عوامل خطر مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون.
۵. مطالعه، یادگیری مهارت‌های جدید و حفظ ارتباطات اجتماعی.
جمع‌بندی
پژوهش جدید دانشگاه ماستریخت نشان می‌دهد مصرف روزانه بادام‌زمینی بوداده بدون نمک و با پوست ممکن است بر پاسخ‌دهی انسولین در بخش‌هایی از مغز سالمندان تأثیر مثبت داشته باشد.
اگرچه این یافته هنوز برای اثبات تأثیر قطعی بادام‌زمینی بر پیشگیری از آلزایمر یا درمان اختلالات حافظه کافی نیست، اما اهمیت تغذیه سالم در دوران سالمندی را برجسته می‌کند.
حفظ سلامت مغز به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است و تغذیه متعادل، تحرک بدنی، خواب مناسب و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند در کنار یکدیگر به حفظ توانایی‌های شناختی کمک کنند.
