تنهایی و انزوای اجتماعی؛ عامل پنهان کاهش سال‌های سالم زندگی و تشدید افسردگی
تازه‌ترین پژوهش‌ها نشان می‌دهد تنهایی و انزوای اجتماعی به‌طور مستقیم سال‌های عاری از بیماری و اختلالات روانی را کاهش می‌دهد و اثر آن بر سلامت روان، به‌ویژه افسردگی و اضطراب، قوی‌تر از اثرش بر بیماری‌های جسمی است.
به گزارش سلامت نویس؛ تازه‌ترین پژوهش های منتشرشده در حوزه سلامت، تنهایی و انزوای اجتماعی را به عنوان یکی از چالش های جدی سلامت عمومی معرفی می کند. بر اساس مطالعه ای که نتایج آن در یک نشریه علمی معتبر بین المللی منتشر شده و بازتاب گسترده ای داشته است، تنهایی و انزوای اجتماعی به طور مستقیم شمار سال هایی را که افراد می توانند بدون بیماری های مزمن و اختلالات روانی سپری کنند، کاهش می دهد.
یافته های این پژوهش نشان می دهد افرادی که همزمان دچار انزوای اجتماعی و احساس تنهایی شدید هستند، به طور میانگین حدود شش سال از زندگی عاری از بیماری و اختلالات جدی را از دست می دهند. نکته مهم آنکه آسیب تنهایی و انزوا بر سلامت روان، یعنی ابتلا به افسردگی و اضطراب، به مراتب قوی تر و چشمگیرتر از تأثیر آن بر بیماری های جسمی است.
این پژوهش تفاوت های جنسیتی قابل توجهی نیز نشان می دهد. در مردان، ترکیب تنهایی و انزوای اجتماعی با از دست رفتن حدود ۵.۸ سال از زندگی عاری از اختلالات روانی همراه است و در زنان این میزان حدود ۳.۷ سال برای سلامت روان گزارش شده است. بررسی ها همچنین نشان می دهد مردان بیشتر مستعد تجربه همزمان تنهایی و انزوا هستند.
متخصصان تأکید می کنند میان «انزوای اجتماعی» و «احساس تنهایی» تفاوت مهمی وجود دارد. انزوای اجتماعی یک وضعیت عینی است و به داشتن روابط محدود و تماس اندک با دیگران اشاره دارد؛ در حالی که احساس تنهایی یک تجربه ذهنی و عاطفی آزاردهنده است که فرد حتی در میان جمع یا خانواده نیز ممکن است آن را حس کند. به بیان دیگر، فرد می تواند در میان مردم باشد و همچنان احساس تنهایی عمیق داشته باشد.
روانشناسان هشدار می دهند تنهایی مزمن مانند یک سم تدریجی برای بدن و روان عمل می کند. تداوم این حس نه تنها سطح هورمون استرس یعنی کورتیزول را بالا می برد و سیستم ایمنی را تضعیف می کند، بلکه بستر مناسبی برای بروز و تشدید افسردگی مزمن، اضطراب شدید و در سنین بالاتر زوال عقل و آلزایمر فراهم می سازد. کارشناسان همچنین اعلام کرده اند که تنهایی مزمن، از نظر خطر برای سلامت، با عواملی مانند مصرف دخانیات قابل مقایسه است.
داده های جهانی نیز نشان می دهد احساس تنهایی در حال افزایش است و نوجوانان و جوانان، به ویژه در سنین ۱۳ تا ۲۹ سال، بالاترین نرخ تنهایی را در میان گروه های سنی گزارش می کنند؛ موضوعی که بحث درباره شکل‌گیری یک «نسل تنها» را جدی‌تر کرده است.
کارشناسان سلامت روان توصیه می کنند ارتباط اجتماعی به عنوان یک عادت سالم، درست به اندازه تغذیه مناسب و ورزش مهم تلقی شود. تقویت پیوندهای عاطفی معنادار، حفظ تماس با دوستان و خانواده، شرکت در فعالیت های گروهی و اجتماعی، داوطلب شدن و یافتن علایق مشترک با دیگران، از مؤثرترین راهکارها برای کاهش احساس تنهایی است. تمرکز بر کیفیت روابط به جای تعداد آن ها نیز اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا حتی یک حلقه کوچک اما عمیق و قابل اعتماد می تواند نقش محافظتی چشمگیری در برابر افسردگی و اضطراب داشته باشد. در صورت تداوم احساس تنهایی و بروز علائم افسردگی، مشورت با روانشناس یا مشاور می تواند به یافتن راهکارهای مؤثر کمک کند.
