مرکبات، فراتر از ویتامین ث؛ پژوهش های تازه از نقش آن در تغییر فعالیت ژن ها و کاهش خطر افسردگی می گویند
پژوهش های تازه نشان می دهند مرکبات فراتر از تقویت سیستم ایمنی، با تغییر فعالیت هزاران ژن در سلول های ایمنی، کاهش التهاب مزمن و کاهش خطر افسردگی از طریق محور روده-مغز، بر سلامت بدن تأثیر می گذارند.
به گزارش سلامت نویس؛ مرکبات سال ها بیشتر به عنوان منبعی برای تأمین ویتامین ث و پیشگیری از سرماخوردگی شناخته می شدند. اکنون مطالعات مولکولی و بالینی تازه نشان می دهند اثرات آن ها بسیار فراتر رفته و حتی ژن ها، میکروبیوم روده و سلامت روان را تحت تأثیر قرار می دهد.
تأثیر بر فعالیت ژن ها و سلامت قلب
یک مطالعه برجسته و تازه نشان داده است مصرف منظم مرکبات، مانند آب پرتقال طبیعی، می تواند فعالیت هزاران ژن را در سلول های ایمنی بدن تعدیل کند. بر پایه این پژوهش، مصرف روزانه آب پرتقال به مدت دو ماه، فعالیت ژن های مرتبط با التهاب مزمن، فشار خون بالا و تنظیم قند خون را کاهش می دهد. این سازوکار ژنتیکی، دلیل علمی محکمی برای این موضوع فراهم می کند که چرا مصرف مرکبات خطر بیماری های قلبی-عروقی را کاهش می دهد. ترکیبی به نام هسپریدین، یکی از فلاونوئیدهای کلیدی مرکبات، نقش اصلی را در این زمینه ایفا می کند.
پیوند مرکبات، میکروبیوم روده و کاهش افسردگی
پژوهش های تازه در مراکز معتبر علمی نشان می دهند مصرف مرکبات ارتباط مستقیمی با سلامت روان دارد. نتایج این مطالعات حاکی از آن است که مصرف روزانه مرکبات، مانند یک پرتقال متوسط، می تواند خطر ابتلا به افسردگی را تا حدود ۲۰ درصد کاهش دهد. این اثر از طریق محور روده-مغز رخ می دهد؛ مرکبات باعث رشد باکتری های مفید روده می شوند و این باکتری ها به نوبه خود تولید انتقال دهنده های عصبی موثر بر بهبود خلق و خو مانند سروتونین و دوپامین را تنظیم و تقویت می کنند.
محافظت عصبی و پیشگیری از بیماری های مزمن
ترکیبات آنتی اکسیدانی مرکبات، به ویژه فلاونوئیدهایی مانند نارینگین که به وفور در گریپ فروت و پرتقال یافت می شود، موضوع پژوهش های عصبی بوده اند. تحقیقات نشان می دهند این ترکیبات اثرات محافظت کننده عصبی قوی دارند و می توانند با کاهش استرس اکسیداتیو و مهار مسیرهای التهابی در مغز، در پیشگیری از آسیب های عروقی مغز و بهبود عملکردهای شناختی نقش داشته باشند. ویتامین ث موجود در مرکبات نیز به عنوان آنتی اکسیدانی قوی، رادیکال های آزاد ناشی از سوخت و ساز سلولی را خنثی کرده و از تخریب دیواره سلولی جلوگیری می کند. ترکیب آب فراوان، فیبر بالا و کالری پایین در مرکبات نیز به ایجاد حس سیری و کنترل وزن کمک می کند و اسید سیتریک آن ها با خنثی کردن اسید ادرار، مانع از تشکیل سنگ های کلیوی کلسیمی می شود.
منابع جایگزین و نقش هم افزایی
پژوهش های تغذیه ای یادآوری می کنند اگرچه مرکبات نماد ویتامین ث هستند، اما برخی منابع دیگر مانند فلفل دلمه ای قرمز، کیوی، توت فرنگی و کلم بروکلی حتی مقادیر بیشتری از این ویتامین را دارند. با این حال، بهره مندی از خواص درمانی مرکبات به دلیل عملکرد هم افزا میان ویتامین ث، فیبر و فلاونوئیدهای اختصاصی آن ها یکتا و بی همتاست.
توصیه و احتیاط
با وجود تمام فواید ذکر شده، برخی مرکبات مانند گریپ فروت می توانند با آنزیم های کبدی تداخل داشته و اثر داروهای خاصی مانند داروهای کلسترول یا فشار خون را به شدت تغییر دهند؛ بنابراین در صورت مصرف مداوم داروهای خاص، باید در مصرف برخی گونه های مرکبات احتیاط کرد و با پزشک مشورت نمود.
