گزنه؛ از گیاه خودرو تا داروی گیاهی چندکاره؛ پژوهش های تازه از تسکین التهاب، سلامت پروستات و کنترل قند خون می گویند
پژوهش های تازه نشان می دهند گزنه، گیاهی که روزگاری تنها یک علف خودرو و مزاحم به شمار می رفت، به لطف ترکیبات زیست فعال خود به یکی از پرکاربردترین گیاهان دارویی تبدیل شده و در کاهش التهاب، سلامت پروستات و کنترل قند خون نقشی موثر ایفا می کند.
به گزارش سلامت نویس؛ گزنه از گیاهان آشنا در طبیعت ایران است که سال ها بیشتر به عنوان علف هرز شناخته می شد. اکنون پژوهش های داروسازی و پزشکی گیاهی، جایگاه آن را به عنوان منبعی غنی از مواد موثر و درمانی تثبیت کرده اند.
خواص ضدالتهابی و تسکین درد مفاصل
مطالعات بالینی و مروری تأیید می کنند عصاره برگ گزنه حاوی مقادیر فراوانی پلی فنول ها و ترکیبات ضدالتهابی است. بر پایه این تحقیقات، مصرف مکمل ها یا دم نوش گزنه و همچنین کاربرد موضعی عصاره آن به همراه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، به طور چشمگیری به کاهش درد و تورم مفاصل در بیماران مبتلا به آرتروز و روماتیسم کمک می کند.
سلامت پروستات
بخش مهمی از پژوهش های تازه بر نقش ریشه گزنه متمرکز است. عصاره ریشه گزنه با مهار آنزیم های دخیل در متابولیسم هورمونی و کاهش تکثیر سلولی در بافت پروستات، به بهبود مشکلات ادراری ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات کمک می کند.
تنظیم قند خون و بهبود متابولیسم
تحقیقات آزمایشگاهی و حیوانی نشان می دهند عصاره برگ گزنه دارای ترکیباتی با عملکردی مشابه انسولین است که می تواند جذب گلوکز را در بدن تنظیم کرده و به کاهش قند خون ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله در افراد مبتلا به دیابت کمک کند؛ با این حال پژوهشگران تأکید می کنند برای اثبات قطعی دوزهای درمانی در انسان، همچنان به کارآزمایی های بالینی وسیع تر نیاز است.
کاهش آلرژی فصلی و نقش آنتی اکسیدانی
گزنه از دیرباز به عنوان یک آنتی هیستامین طبیعی شناخته می شد و مطالعات تازه نیز نشان می دهند عصاره برگ آن می تواند گیرنده های هیستامین را مسدود کرده و علائم آزاردهنده آلرژی های فصلی مانند آبریزش بینی، عطسه و گرفتگی مجاری تنفسی را تسکین دهد. برگ ها و ریشه گزنه سرشار از ویتامین های A، C و K و فلاونوئیدهایی مانند کوئرسیتین و کامفرول هستند و پژوهش های نوین تأیید کرده اند مصرف دم نوش یا عصاره آن سطح آنتی اکسیدان های خون را افزایش داده و از سلول ها در برابر استرس اکسیداتیو و پیری زودرس محافظت می کند.
سلامت قلب و پروفایل چربی
برخی مطالعات حاکی از آن است که گزنه با داشتن ترکیبات گشادکننده عروق و اثرات ادرارآور ملایم می تواند به کاهش فشار خون بالا کمک کند. بررسی های تازه همچنین نشان می دهد گزنه در بهبود سطح کلسترول خون و کاهش تری گلیسیرید نقش مثبتی دارد.
هشدارها و توصیه های ایمنی
تماس مستقیم با گیاه تازه گزنه، به دلیل پرزهای روی ساقه و برگ که حاوی اسید فرمیک و هیستامین هستند، موجب سوزش، خارش شدید و تاول می شود. مصرف خوراکی گزنه نیز باید تنها به صورت فرآوری شده، یعنی پخته، خشک شده یا عصاره های استاندارد باشد. این گیاه ممکن است با داروهای رقیق کننده خون، داروهای فشار خون و داروهای دیابت تداخل ایجاد کند؛ بنابراین زنان باردار، شیرده و افراد دارای بیماری های زمینه ای باید پیش از مصرف دارویی آن با پزشک مشورت کنند.
