اضطراب تحصیلی دانشجویان؛ پژوهشهای تازه از نقش فشارهای اقتصادی، هوش مصنوعی و کمالگرایی در تشدید آن میگویند
پژوهشهای تازه نشان میدهند نزدیک به یکسوم دانشجویان همچنان با علائم متوسط تا شدید اضطراب دستوپنجه نرم میکنند و فشارهای اقتصادی، ابهام ناشی از فناوریهای نوین و کمالگرایی منفی، از مهمترین عوامل تشدیدکننده اضطراب تحصیلی به شمار میروند.
به گزارش سلامت نویس؛ سلامت روان دانشجویان در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای اصلی نظام آموزش عالی تبدیل شده است. اکنون دادههای بزرگترین بررسیهای این حوزه، تصویری دقیقتر از وضعیت آنها ارائه میدهد.
آمار شیوع اختلالات
دادههای تازه نشان میدهند اگرچه در برخی شاخصها مانند علائم افسردگی شدید نسبت به اوج دوران کرونا بهبود نسبی ثبت شده است، اما نرخ اضطراب و استرس همچنان در سطح بالایی قرار دارد؛ به گونهای که نزدیک به ۳۲ تا ۳۳ درصد دانشجویان با علائم متوسط تا شدید اضطراب روبهرو هستند. گزارشهای جدید نیز نشان میدهند نزدیک به ۷۰ درصد دانشجویان در طول یک سال گذشته دستکم یکبار نگرانی جدی سلامت روان را تجربه کردهاند و میزان گزارش مسائل سلامت روان در آنها به طور قابل توجهی بالاتر از همسالان غیردانشجویشان است.
عوامل زمینهساز اضطراب تحصیلی
پژوهشهای تازه ریشههای این اضطراب را بیشتر در چند محور شناسایی کردهاند. بیثباتی اقتصادی، دغدغههای مالی و ترس از آینده شغلی از عوامل اصلی استرس مزمن دانشجویان هستند. ظهور سریع فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و دگرگونیهای ساختاری در آموزش و بازار کار نیز فضای مبهم و پرخطری ایجاد کرده که به اضطراب عملکرد دامن میزند. کمالگرایی منفی، که گاهی از انتظارات خانواده یا فرد سرچشمه میگیرد، و ترس شدید از شکست، به شکلگیری رفتارهای خودناتوانساز تحصیلی مانند اهمالکاری یا کاهش عمدی تلاش منجر میشود که خود چرخهای معیوب از اضطراب پدید میآورد.
پیامدهای اضطراب و رویکردهای درمانی
پژوهشها پیامدهایی مانند افت شدید عملکرد تحصیلی، خستگی روانی مفرط، احساس تنهایی و کاهش سطح شکوفایی روانشناختی را مستند کردهاند. در واکنش به این چالش، پژوهشهای تازه بر راهکارهایی مانند درمانهای شناختی-رفتاری مبتنی بر وب و اپلیکیشنها، مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی برای کاهش اضطراب اجتماعی و رفتارهای خودناتوانساز، و توسعه خدمات دوراپزشکی برای ارجاع سریع و کاهش موانع دسترسی تأکید کردهاند.
توصیه و احتیاط
کارشناسان توصیه میکنند دانشگاهها با گسترش خدمات مشاورهای، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان و کاهش فضای رقابتی ناسالم، به سلامت روان دانشجویان توجه ویژه داشته باشند. خانوادهها نیز با کاهش فشار انتظارات و پذیرش شکستهای موقت، نقش محافظتی مهمی ایفا میکنند. دانشجویانی که به طور پیوسته اضطراب، افت انگیزه یا احساس انزوا را تجربه میکنند، بهتر است از خدمات مشاورهٔ دانشگاه یا متخصص سلامت روان بهره بگیرند و از خوددرمانی بپرهیزند.
