گوجهفرنگی و لیکوپن؛ پژوهشهای تازه از نقش آن در سلامت قلب، مغز و پیشگیری از سرطان میگویند
پژوهشهای تازه نشان میدهند لیکوپن، رنگدانه سرخ گوجهفرنگی و یکی از قویترین آنتیاکسیدانهای شناختهشده، افزون بر محافظت از قلب، میتواند با بهبود تمرکز و حافظه و کاهش خطر برخی سرطانها مرتبط باشد؛ یافتههایی که ارزش غذایی این ماده پرکاربرد را بیش از پیش برجسته میکند.
به گزارش سلامت نویس؛ گوجهفرنگی از پرکاربردترین مواد غذایی سفره ایرانی است. اکنون پژوهشهای جدید، ابعاد تازهای از فواید این ماده و مؤلفه اصلی آن، یعنی لیکوپن، را روشن کردهاند.
تقویت تمرکز و عملکرد مغز
یک مطالعه تازه منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان داد مصرف منظم فرآوردههای غنی از لیکوپن، مانند حدود دو قاشق غذاخوری رب گوجهفرنگی در روز به مدت سه ماه، میتواند با بهبود سرعت پردازش اطلاعات، تمرکز و حافظه مرتبط باشد. بررسی خون و تصویربرداریهای مغزی در این پژوهش حاکی از آن بود که لیکوپن ممکن است به افزایش فاکتورهای رشد عصبی و بهبود ارتباطات سلولی در مغز کمک کند؛ هرچند این مطالعات اولیه هستند، اما نویدبخش نقش بالقوه مواد غذایی حاوی لیکوپن در سلامت شناختی به شمار میروند.
سلامت دهان و قلب
پژوهشی که در اوایل سال ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد کمبود لیکوپن در رژیم غذایی میتواند خطر ابتلا به بیماریهای شدید لثه در سالمندان را به طور قابل توجهی افزایش دهد. مطالعات مروری نیز تأکید میکنند لیکوپن نقش بسزایی در محافظت از سیستم قلبی-عروقی دارد؛ مصرف منظم آن به کاهش تدریجی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک کمک میکند و با مهار اکسیداسیون کلسترول بد (LDL) و کاهش استرس اکسیداتیو، مانع از گرفتگی عروق میشود.
پیشگیری از سرطان و محافظت از پوست
لیکوپن به دلیل خاصیت آنتیاکسیدانی بسیار قوی خود، رادیکالهای آزاد و آسیبهای دیانای را خنثی میکند. تحقیقات اپیدمیولوژیک همچنان تأیید میکنند رژیمهای غذایی سرشار از گوجهفرنگی با کاهش خطر ابتلا به برخی سرطانها، به ویژه سرطان پروستات، ریه و معده ارتباط مستقیم دارند. مصرف ترکیبات حاوی لیکوپن همچنین مقاومت پوست را در برابر آسیبهای ناشی از نور خورشید افزایش داده و به پیشگیری از پیری زودرس پوست کمک میکند.
نکته مهم درباره نحوه مصرف و جذب
برخلاف بسیاری از ویتامینها که با پختن از بین میروند، حرارت دادن و فرآوری گوجهفرنگی، مانند تهیه رب، پوره، سس یا سوپ، و مصرف آن همراه با مقدار کمی چربی سالم مانند روغن زیتون، ساختار دیواره سلولی گوجهفرنگی را میشکند و جذب لیکوپن را در بدن به شدت افزایش میدهد.
توصیه و احتیاط
متخصصان تغذیه توصیه میکنند گوجهفرنگی و فرآوردههای آن، به ویژه به شکل پخته و همراه با چربی سالم، بخشی از رژیم غذایی روزانه باشند. توجه به تعادل رژیم ضروری است و افرادی که دچار حساسیت گوارشی به گوجهفرنگی یا بیماریهای خاص مانند ریفلاکس هستند، بهتر است مصرف خود را مدیریت کرده و در صورت نیاز با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
