اضطراب کودکان؛ پژوهشهای تازه از رشدی سهبرابری در مراجعه به پزشکان و شایعترین اختلال روانی این گروه سنی میگویند
پژوهشهای تازه نشان میدهند اضطراب شایعترین اختلال روانی کودکان است و ویزیتهای مرتبط با آن در یک دهه گذشته تا سه برابر افزایش یافته؛ یافتههایی که زنگ هشدار را برای خانوادهها، مدارس و نظام سلامت به صدا درآورده است.
به گزارش سلامت نویس؛ سلامت روان کودکان در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای اصلی خانوادهها و متخصصان تبدیل شده است. اکنون پژوهشهای تازه، تغییرات مهمی را در الگوهای بروز، تشخیص و درمان اضطراب کودکان نشان میدهند.
آمار رو به رشد اضطراب
مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان میدهند نیازهای سلامت روان کودکان بهشدت به سمت مراکز مراقبتهای اولیه و پزشکان اطفال کشیده شده است؛ به گونهای که ویزیتهای مرتبط با اضطراب در کودکان طی یک دهه گذشته تا ۳۰۰ درصد رشد داشته است. بر پایهٔ آمارهای تازه، حدود یک از هر پنج کودک، معادل نزدیک به ۲۰ درصد، با یک اختلال قابل تشخیص سلامت روان دستوپنجه نرم میکند که در این میان اختلالات اضطرابی شایعترین مشکل روانشناختی کودکان به شمار میروند.
عوامل تشدیدکننده اضطراب
پژوهشهای جدید بر چند محرک کلیدی تأکید دارند. فشارهای تحصیلی و اجتماعی، از جمله رقابتهای درسی و انتظارات بالا، سطح اضطراب پنهان را افزایش داده است. دسترسی زودهنگام به شبکههای اجتماعی، قرارگیری مداوم در معرض اخبار نگرانکننده بزرگسالان و مقایسههای ناسالم نیز سهم بهسزایی در بروز علائم اضطرابی، اختلال خواب و کاهش مهارتهای خودتنظیمی هیجانی دارند. پیامدهای بلندمدت انزواهای گذشته و کاهش فرصتهای یادگیری اجتماعی-هیجانی نیز به تأخیر در رشد مهارتهای مقابلهای و مدیریت استرس منجر شده است.
چالش تشخیص و درمان
بررسیها نشان میدهند حدود ۹۰ درصد پزشکان اطفال بهطور هفتگی یا روزانه با کودکان مبتلا به اضطراب و افسردگی مواجه میشوند، اما کمبود وقت، کمبود متخصصان رفتاردرمانی ارجاعی و طولانی بودن صفهای انتظار از بزرگترین موانع درمان بهموقع به شمار میروند. پژوهشهای تازه همچنین هشدار میدهند بسیاری از رفتارهای ناشی از اضطراب، مانند بیشهوشیاری و رفتارهای اجتنابی، گاهی بهاشتباه به عنوان لجبازی ساده تعبیر میشوند یا با اختلالاتی مانند نقص توجه و بیشفعالی و اتیسم همپوشانی پیدا میکنند که نیازمند دقت بالای تشخیصی است.
راهکارهای حمایتی نوین
تحقیقات جدید بر اهمیت «تجربیات مثبت کودکی» تأکید میکنند؛ عواملی مانند داشتن روابط امن با مراقبان، فعالیتهای گروهی، بازیهای هدفمند حرکتی و ایجاد احساس تعلق در مدرسه، به عنوان سپری محافظتی از بروز یا تشدید اضطراب جلوگیری میکنند. پژوهشها همچنین نشان میدهند مداخلات مبتنی بر خانواده و آموزش مهارتهای فرزندپروری و مدیریت استرس به والدین، تأثیر مستقیمی بر کاهش اضطراب جدایی و اضطراب عمومی کودکان دبستانی دارد.
توصیه و احتیاط
کارشناسان توصیه میکنند والدین و مربیان نشانههای اضطراب در کودکان، مانند بیقراری، اجتناب از موقعیتها، شکایتهای جسمی مکرر و اختلال خواب، را جدی بگیرند و بهجای سرکوب یا بیتوجهی، با کودک گفتوگو کنند و در صورت تداوم علائم، از مشاورهٔ روانشناس کودک بهره بگیرند. تشخیص زودهنگام و مداخلهٔ بهموقع، از تشدید مشکلات در بزرگسالی پیشگیری میکند.
