خواب و سلامت روان؛ پژوهشهای تازه از پیوند دوطرفهای میگویند که چرخه افسردگی و اضطراب را تشدید میکند
پژوهشهای تازه بر پیوند دوطرفه و تنگاتنگ خواب و سلامت روان تأکید میکنند؛ به این معنا که کمخوابی و بیخوابی مزمن میتوانند آغازگر یا تشدیدکننده افسردگی و اضطراب باشند و در مقابل، اختلالات روانی نیز چرخهٔ خواب را بر هم میزنند؛ حلقهای که شکستن آن نیازمند مداخله هدفمند است.
به گزارش سلامت نویس؛ سلامت روان یکی از ارکان اصلی سلامت عمومی است که در سالهای اخیر توجه جهانی بیشتری به آن جلب شده است. اکنون پژوهشهای جدید، ارتباط میان خواب و اختلالات روانی را با دقت بیشتری روشن کردهاند.
پیوند دوطرفه خواب و خلقوخو
مطالعات تازه تأکید میکنند رابطهٔ میان خواب و سلامت روان دوطرفه است. کمخوابی یا اختلالات مزمن خواب مانند بیخوابی، در بسیاری از موارد علائم خلقی را آغاز یا تشدید میکنند. دادهها نشان میدهند افرادی که از مشکلات مزمن خواب رنج میبرند، احتمال بهمراتب بالاتری برای ابتلا به افسردگی و اضطراب بالینی دارند. در سوی دیگر، خودِ اختلالات سلامت روان نیز چرخهٔ خواب را مختل میکنند و همین امر، دور باطلی را شکل میدهد که شکستن آن بدون مداخله رفتاری یا پزشکی هدفمند دشوار است.
آمار جهانی و هشدار سازمان جهانی بهداشت
بر اساس دادههای تازهٔ سازمان جهانی بهداشت، بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان با اختلالات سلامت روان از جمله افسردگی و اضطراب زندگی میکنند. این شرایط پس از بیماریهای جسمی مزمن، دومین عامل اصلی ناتوانی طولانیمدت در جهان شناخته میشوند. سازمان جهانی بهداشت بر ضرورت گسترش خدمات بهداشت روان تأکید کرده و مراقبت از سلامت روان را یک حق پایه برای همه انسانها دانسته است.
راهبردهای نوین و نقش ذهنآگاهی
مطالعات مروری تازه نشان میدهند مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی، به ویژه برای گروههای سنی حساس مانند نوجوانان، از طریق کاهش نشخوار فکری، بهبود تنظیم هیجان و افزایش تابآوری، نقشی چشمگیر به عنوان یک عامل محافظتی در برابر بروز و تشدید اضطراب و افسردگی ایفا میکنند. در حوزهٔ درمان نیز فناوریهایی مانند تحریک مغناطیسی ترانسکرانیال (TMS) با تنظیم دقیقتر، امکان بهبود همزمان علائم اضطراب و افسردگی را فراهم کردهاند.
توصیه و احتیاط
کارشناسان توصیه میکنند برای حفظ سلامت روان، به بهداشت خواب توجه ویژه شود؛ داشتن برنامهٔ منظم خواب و بیداری، پرهیز از صفحهنمایش در ساعات پایانی شب و مدیریت استرس بخشی از این مراقبت است. در صورت تداوم بیخوابی یا بروز علائم افسردگی و اضطراب، مراجعه به پزشک یا متخصص سلامت روان ضروری است و افراد نباید مصرف داروهای روانپزشکی را بدون دستور پزشک آغاز یا قطع کنند.
