پیوند طب سنتی و فناوری نانو؛ گام تازه برای جهانی‌سازی فرآورده‌های گیاهی ایران
طب سنتی ایرانی در مسیر تازه‌ای قرار گرفته است؛ همگرایی با فناوری نانو، حفاظت از مالکیت فکری دانش بومی و توسعه صادرات فرآورده‌های گیاهی به ۵۷ کشور اسلامی، از مهم‌ترین محورهای حرکت جدید این حوزه به شمار می‌رود.
به گزارش سلامت نویس؛ طب سنتی و گیاهان دارویی ایران در ماه های اخیر با رویکردی مبتنی بر شواهد علمی و فناوری های نوین مسیر تازه ای را آغاز کرده است. در تازه‌ترین تحولات، نشستی مشترک میان ستاد توسعه علوم و فناوری های گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی ریاست جمهوری و مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برگزار شد. در این نشست، راهکارهای حفاظت از اختراعات، دانش فنی، منابع ژنتیکی و دستاوردهای فناورانه در حوزه طب ایرانی و فرآورده های گیاهی از طریق ابزارهای مالکیت فکری بررسی شد.
یکی از مهم‌ترین محورهای این حرکت، همگرایی میان دانش بومی طب ایرانی و فناوری های نوین است. به همین منظور، تفاهم نامه ای میان شبکه نانوفناوری کشورهای اسلامی و ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی منعقد شد. هدف از این توافق، ایجاد بسترهای مشترک در پلتفرم های بین المللی، تسهیل صادرات فرآورده های طبیعی به ۵۷ کشور اسلامی با تمرکز بر هاب های تجاری مانند عمان، پاکستان و عراق و شبکه سازی میان شرکت های دانش بنیان اعلام شده است.
در حوزه پژوهش نیز یکی از داغ ترین موضوعات، استفاده از فناوری نانو برای افزایش اثربخشی و زیست فراهمی مواد مؤثره گیاهان دارویی است. این رویکرد می تواند جذب ترکیبات فعال گیاهی در بدن را بهبود بخشد و اثربخشی فرآورده های دارویی گیاهی را افزایش دهد. در همین راستا، نشریات علمی پژوهشی کشور مقالات متعددی درباره بررسی تنوع فیتوشیمیایی گیاهان دارویی شاخص ایران و ارزیابی اثرات ضدمیکروبی، ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی عصاره ها منتشر کرده اند.
سیاست گذاری های کلان وزارت بهداشت و معاونت علمی نیز بر این مبنا استوار است که طب ایرانی نه در تقابل با طب مدرن، بلکه به عنوان یک رویکرد مکمل برای پیشگیری و مدیریت بیماری های مزمن مانند مشکلات گوارشی، متابولیک و عروقی مورد استفاده قرار گیرد. بر همین اساس، تمرکز پژوهش ها از تجویز صرف داروهای گیاهی، به سمت بررسی اثرات علمی اصلاح سبک زندگی، تغذیه و اصول حفظ الصحة در طب سنتی ایران تغییر یافته است.
در بخش اقتصادی نیز، اولین روز از مهرماه ۱۴۰۵ همایش تخصصی در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با محوریت بررسی ظرفیت های گیاهان دارویی، زعفران و توسعه محصولات ارگانیک برگزار شد. در این همایش بر لزوم دستیابی به نشان ارگانیک ملی و بین المللی برای تضمین سلامت و توسعه صادرات پایدار تأکید شد. همزمان، توسعه سطح زیرکشت گیاهان دارویی در استان های مختلف، از جمله برنامه استان اصفهان برای رسیدن به ظرفیت یک هزار هکتار، در دستور کار قرار گرفته است.
کارشناسان معتقدند جریان پژوهشی و صنعتی طب سنتی و گیاهان دارویی در ایران با تکیه بر میراث مکتوب دانشمندانی چون ابن سینا و با بهره گیری از روش های نوین آزمایشگاهی، نانوفناوری و کارآزمایی های بالینی، می تواند جایگاه داروهای گیاهی و اصول درمانی ایران را به شکلی ایمن، استاندارد و قابل دفاع در جوامع علمی بین المللی مطرح کند.
