افسردگی فصلی؛ پژوهش های تازه از دلایل زیستی و موثرترین روش های درمان آن در آستانه پاییز می گویند

به گزارش سلامت نویس؛ با آغاز فصل پاییز و کوتاه تر شدن روزها، بسیاری از افراد تغییراتی در خلق و خو و سطح انرژی خود احساس می کنند. اکنون پژوهش های تازه، ریشه های زیستی این حالت و روش های موثر مدیریت آن را روشن کرده اند.

علل زیست شناختی

پژوهش های نوین نشان می دهند تغییرات خلقی فصلی ریشه در فیزیولوژی بدن دارد و سه عامل اصلی در بروز آن نقش دارند. نخست، به هم خوردن ریتم شبانه روزی و ساعت زیستی بدن؛ کوتاه شدن روزها باعث تأخیر در تنظیم ساعت داخلی بدن و ناهماهنگی چرخه خواب و بیداری می شود. دوم، کاهش سطح سروتونین؛ نور کمتر خورشید می تواند فعالیت این انتقال دهنده عصبی تنظیم کننده خلق و خو را کاهش دهد. سوم، تغییر در ترشح ملاتونین؛ در ماه های سرد و تاریک سال، ترشح هورمون خواب افزایش می یابد که می تواند احساس خستگی مزمن و خواب آلودگی مفرط را به همراه داشته باشد.

علائم رایج

افسردگی فصلی فراتر از یک دل تنگی ساده پاییزی است و با نشانه هایی مانند افت خلق مداوم، احساس ناامیدی یا بی ارزشی، کمبود انرژی و خستگی مفرط حتی پس از خواب کافی، پرخوابی، تمایل شدید به خوردن کربوهیدرات ها و مواد قندی، افزایش وزن، کناره گیری اجتماعی و کاهش تمرکز شناخته می شود.

نوردرمانی، موثرترین روش خط اول

نوردرمانی همچنان یکی از اصلی ترین، در دسترس ترین و تأییدشده ترین روش های خط اول درمان افسردگی فصلی است. در این روش، فرد از جعبه های نور مصنوعی مخصوص با شدت حدود ۱۰۰۰۰ لوکس استفاده می کند و به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در ساعات اولیه صبح در فاصله مناسب مقابل آن می نشیند. مطالعات تازه نشان می دهند نوردرمانی معمولاً پس از حدود دو هفته استفاده منظم اثرات مثبت خود را نشان می دهد. پژوهشگران تأکید کرده اند پنل های نور قرمز یا مادون قرمز که برای پوست استفاده می شوند، جایگزین نوردرمانی چشم محور استاندارد برای این اختلال نیستند.

روان درمانی، دارودرمانی و سبک زندگی

پژوهش های تطبیقی تازه نشان داده اند گروه درمانی شناختی-رفتاری مختص اختلال عاطفی فصلی، در پایان دوره درمان اثربخشی مشابهی با نوردرمانی دارد؛ اما مزیت بزرگ تر روان درمانی این است که در پیگیری های بلندمدت، یک تا دو سال بعد، با بازگشت کمتر علائم همراه است. در موارد متوسط تا شدید نیز داروهای ضد افسردگی با تجویز پزشک متخصص به کار گرفته می شوند. ورزش منظم، افزایش فعالیت بدنی در فضاهای باز و زیر نور طبیعی روز و تنظیم روتین خواب ثابت نیز از راهکارهای مکمل کم خطر و موثر به شمار می روند.

توصیه

کارشناسان توصیه می کنند افراد در روزهای کوتاه تر پاییز و زمستان، بیش از پیش در معرض نور طبیعی روز قرار بگیرند و برنامه خواب خود را منظم نگه دارند. چنانچه علائم پایدار افسردگی فصلی را تجربه می کنید و این حالت بر کار، تحصیل یا روابط شما تأثیر گذاشته است، بهتر است برای تشخیص دقیق و دریافت برنامه درمانی استاندارد، نوردرمانی، روان درمانی یا دارودرمانی، با یک روانپزشک یا روانشناس مشورت کنید.