نعناع فلفلی و روده تحریک پذیر؛ پژوهش های تازه از جایگاه ویژه آن در کاهش درد و نفخ شکمی می گویند

به گزارش سلامت نویس؛ نعناع از دیرباز در آشپزی و طب سنتی ایران برای تسکین مشکلات گوارشی به کار می رفت. اکنون مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزهای تازه، جایگاه ویژه نعناع فلفلی را در مدیریت ناراحتی های گوارشی تثبیت کرده اند.

جایگاه ویژه در درمان روده تحریک پذیر

مطالعات متاآنالیز جدید تأکید می کنند روغن نعناع فلفلی در میان تمامی داروهای گیاهی، بالاترین میزان اثربخشی را در کاهش شدت کلی علائم سندروم روده تحریک پذیر و به ویژه کاهش دردهای شکمی و نفخ دارد. بر اساس داده های آماری تازه، استفاده از کپسول های روغن نعناع فلفلی بهبود چشمگیری در مقایسه با دارونما در بیماران مبتلا به روده تحریک پذیر ایجاد کرده است. این ترکیب به عنوان تنها درمان گیاهی شناخته می شود که به طور پیوسته در دستورالعمل ها و راهنماهای بالینی معتبر جهانی برای بزرگسالان و کودکان جهت کنترل علائم این سندروم تأیید و توصیه شده است.

مکانیسم اثر دارویی

تحقیقات مولکولی و بالینی تازه جزئیات دقیق تری از نحوه عملکرد نعناع فلفلی بر سیستم گوارش روشن کرده اند. ماده موثره اصلی این گیاه، یعنی مانتول، با مسدود کردن کانال های کلسیمی در عضلات صاف جداره روده ها عمل می کند. این فرایند مانع از انقباضات اضافی عضلانی شده و با اثر ضداسپاسم قوی خود، گرفتگی ها و دردهای شکمی را تسکین می دهد. پژوهش ها همچنین نشان می دهند اسانس نعناع فلفلی دارای خاصیت تعدیل کننده ایمنی موضعی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی است که به تعادل میکروبیوم روده و کاهش التهاب های بافتی خفیف کمک می کند.

اهمیت فرمولاسیون پوشش روده ای

یکی از نکات مهمی که در پژوهش های بالینی همواره بر آن تأکید می شود، نوع فرمولاسیون دارویی است. اگر روغن نعناع فلفلی به صورت آزاد یا قطره های معمولی مصرف شود، پیش از رسیدن به روده در معده آزاد شده و باعث شل شدن دریچه انتهای مری، بروز سوزش سر دل شدید و سوءهاضمه می شود. به همین دلیل، در مطالعات بالینی تازه تأکید می شود دارو باید به شکل کپسول های با پوشش روده ای مصرف شود تا کپسول از معده عبور کرده و محتویات آن دقیقاً در محل درد و اسپاسم، یعنی روده کوچک و بزرگ، آزاد شود.

سایر کاربردهای تأیید شده

افزون بر روده تحریک پذیر، تحقیقات تازه بر سایر کاربردهای نعناع فلفلی نیز متمرکز بوده اند. ترکیب روغن نعناع فلفلی با عصاره برخی گیاهان دیگر مانند زیره سیاه در بهبود علائمی نظیر پری معده پس از غذا، نفخ و سنگینی موثر است. استفاده از محلول نعناع فلفلی به صورت موضعی در طول پروسیجرهای اندوسکوپی و کولونوسکوپی نیز به عنوان روشی ایمن و جایگزین برای کاهش سریع اسپاسم های روده مورد توجه قرار گرفته است.

توصیه و احتیاط

مصرف نعناع فلفلی برای بیشتر افراد در کوتاه مدت ایمن است، اما برای بررسی ایمنی مصرف مداوم آن بیش از چند ماه، مطالعات طولانی مدت بیشتری نیاز است. شایع ترین عارضه جانبی ثبت شده، سوزش سر دل یا ریفلاکس خفیف در صورت عدم استفاده از کپسول های روکش دار است. بیماران مبتلا به ریفلاکس شدید معده به مری یا فتق هیاتال باید با احتیاط فراوان و زیر نظر پزشک از این فرآورده ها استفاده کنند.