بابونه؛ از دمنوش آرامشبخش تا تأیید بالینی اثر ضدالتهابی، مسکن و بهبود خواب در پژوهشهای تازه
تهران — مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزهای منتشرشده در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، بار دیگر خواص درمانی «بابونه» را تأیید کرده و نشان میدهند این گیاه کمخطر میتواند در کاهش التهاب، تسکین درد، بهبود کیفیت خواب و کنترل قند خون نقش مؤثری ایفا کند.
به گزارش سلامت نویس؛ بابونه از دیرباز در طب سنتی ایران و جهان بهعنوان گیاهی آرامبخش و ضدنفخ شناخته میشده است. امروزه پژوهشهای بالینی جدید، فراتر از باورهای سنتی، مکانیزمهای مولکولی تازهای از خواص این گیاه را آشکار کردهاند.
اثر ضدالتهابی و مسکن، تأییدشده در مطالعات بالینی
یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز بزرگ که نتایج آن در اواخر سال ۲۰۲۵ منتشر شد، نشان داد فرآوردههای مختلف بابونه — از ژلهای دهانی و دهانشویه تا قطرههای بینی و چای — بهشکل چشمگیری در کاهش التهاب مخاطی، تسکین دردهای موضعی و بهبود التهابهای بافتی مؤثرند. ترکیبات فعال نظیر فلاونوئیدها و ترپنوئیدها نقش اصلی را در مهار مسیرهای التهابی بدن ایفا میکنند. متاآنالیز جامع دیگری نیز اثربخشی بابونه را در کاهش دردهای عضلانی، التهابات و دردهای قاعدگی در مقایسه با دارونما تأیید کرد.
بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب
تحقیقات عصبی-دارویی جدید تأکید میکنند مادهای به نام آپیژنین (Apigenin) موجود در بابونه با اتصال به گیرندههای گابا (GABA) در مغز، اثرات آرامبخشی ملایمی ایجاد میکند. مرورهای سالهای اخیر نشان دادهاند بابونه در کاهش اضطراب عمومی، استرسهای روزمره و بهبود کیفیت خواب در افراد مبتلا به بیخوابی، کاربرد مؤثر و کمخطری دارد.
سلامت گوارش و کنترل قند خون
بابونه همچنان بهعنوان یک ضداسپاسم و ضدالتهاب گوارشی شناخته میشود؛ دمنوش آن با کاهش التهاب دستگاه گوارش به بهبود هضم غذا، کاهش نفخ و تسکین علائم سوءهاضمه کمک میکند. یافتههای تازه همچنین نشان میدهند مصرف منظم چای بابونه، بهویژه پس از وعدههای غذایی، میتواند به بهبود کنترل قند خون و شاخصهای گلیسمی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند.
سلامت دهان و اثر ضدمیکروبی
پژوهشها به کاربردهای موضعی و دهانشویههای حاوی عصاره بابونه توجه ویژهای داشتهاند. خواص ضدمیکروبی بابونه — بهدلیل ترکیباتی چون آلفا-بیزابولول و کامازولین — در کاهش پلاک دندانی، بهبود التهاب لثه و التیام آفتها و زخمهای دهانی بسیار کارآمد گزارش شده است.
هشدارها و توصیههای ایمنی
هرچند بابونه گیاهی بسیار کمخطر است، اما افرادی که به گیاهان خانواده کاسنیان (Asteraceae) حساسیت دارند ممکن است واکنشهای آلرژیک نشان دهند. زنان باردار یا افرادی که داروهای خاص مصرف میکنند، پیش از گنجاندن مقادیر درمانی بابونه در رژیم غذایی خود باید با پزشک مشورت کنند.
