روایت هوشمند شدن حکمرانی دارو

به گزارش سلامت نویس، نگاهی به وضعیت و پراکندگی ۱۲۰۰ بیمارستان و بیش از ۱۶ هزار داروخانه در سطح کشور نشان می‌دهد که تامین دارو امری پیچیده است. مشارکت سازمان های متعدد از وزارت صمت گرفته تا بانک مرکزی و از وزارت بهداشت تا نهادهای نظامی در این مسئله به پیچیدگی بیش از پیش آن منجر می شود. حاصل این پیچیدگی نیز بروز تخلفات متعدد و البته کمبودهای پیاپی در داروهای مختلف نیز هست. این عوامل نیاز به وجود یک سامانه‌ یکپارچه مدیریت دارویی را در اوایل دهه ۹۰ ایجاد کرد.

تشکیل و توسعه‌ این سامانه تا ابتدای دولت سیزدهم به کندی پیشرفت و نتوانست به مشکلات حوزه دارویی پاسخ مثبتی بدهد. طی سه سال اخیر با پیگیری‌هایی که انجام شد، تیتک تبدیل به کلان‌ سامانه ای شده که توانسته بخش بزرگی از چرخه‌ی تامین دارو را شفاف سازد. دکتر بانکی به عنوان مشاور رییس سازمان غذا و دارو در امر الکترونیکی‌سازی طی سخنانی به تشریح مراحل اجرایی این طرح پرداخته است.

از اختلافات ارزی تا جای خالی تیتک

بانکی بخشی از مشکلات کالاهای سلامت محور را در بحث های ارزی‌، اشتباهات تحلیلی، حوزه تامین و توزیع و عرضه و یا مسائلی مثل احتکار، قاچاق و خروج از زنجیره یا کمبودهای دارویی و تجهیزات پزشکی دانست و افزود: حتی اگر این مشکلات را کنار بگذاریم، موارد مربوط به تضمین اصالت کالا یا سوءاستفاده از اسناد بیمه‌ای، تا پیش از این توانسته بود کشور را در حوزه تامین دارو با چالش روبرو کند.

وی به برخی از مشکلاتی که در نبود سامانه‌ی تیتک گریبان‌گیر کشور بوده نیز پرداخت و گفت: سال ۹۸ از ارز یارانه‌ای واردات تجهیزات پزشکی شنت های قلبی برای واردات کابل،استفاده شده بود. در بعضی موارد بین دستگاه‌های حاکمیتی در اعلام آمار تخصیصی ارز اختلاف‌های بسیار سنگین وجود داشت. نمونه بارز آن سال ۹۱ بود که بین بانک مرکزی و گمرک یک اختلاف ارزی یک میلیارد دلاری در میزان ارز تخصیصی برای دارو و تجهیزات گزارش شد.

وی این اختلافات ارزی را بیش از این‌ها خواند و خاطر نشان کرد: در سال ۹۷ وزیر بهداشت وقت، اعلام کرد که ۱/۳ میلیارد دلار ارز تجهیزات پزشکی گم شده است. در حالی که از اساس این موضوع صحت نداشت. در سال ۹۸ نیز برخی اعلام کردند که ۴۰۰ میلیون دلار از ارز دارویی برای واردات اقلام آرایشی صرف شده است که باز هم موضع دقیق نبود.

بانکی این اظهارات ضد و نقیض را نتیجه‌ نبود سامانه‌ای یکپارچه برای مدیریت ارزی دارو دانست و افزود:«این اختلافات برای کشور هزینه‌زا بود. هزینه‌ای از جنس تمسخر نحوه حکمرانی که طرف مقابلت می‌گوید کشوری با محدودیت منابع ارزی که باید برای کالاهای اساسی خودش مثل دارو و تجهیزات، سیاست‌های ارزی مشخصی داشته باشد، ارز را بدون اولویت بندی هدر داده است.

مشکلاتی که جان مردم را می‌گرفت

بانکی برخی دیگر از مشکلات حوزه‌ی دارویی را نیز برشمرد و گفت: در دوران کرونا اقلام خیلی ساده مثل ماسک و الکل نیز احتکار می‌شد، ما یک دوره هم کمبود آنتی بیوتیک‌ها را داشتیم، یک دوره کم بودن انسولین را داشتیم و در دوره‌ای کمبود داروهای اعصاب را تجربه کردیم.

وی قاچاق وارداتی و صادراتی را نیز یکی از چالش‌های کشور در بازار دارو دانست و افزود: قاچاق شیر خشک و انسولین را در طول این سال‌ها داشتیم که هم باعث کمبود این کالاها در کشور شد و هم هدر رفت منابع ارزی‌مان را در پی داشت. در دوران کرونا، یک دوره‌ای حتی سرم هم کم شد؛ هم به خاطر افزایش مصرف و هم اینکه یک سری از داروهای کرونا آن زمان از زنجیره خارج و به بازار سیاه نشت پیدا کرد و در زنجیره کم می‌آمد.

بانکی با اشاره به موارد دیگری از این مشکلات، منشا بخش زیادی از آن‌ها را نبود شفافیت در بازار دارو عنوان کرد و راه‌اندازی سامانه تیتک را اقدامی موثر در کاهش این مشکلات دانست.

سه کارکرد تیتک برای شفافیت دارو

مشاور رییس سازمان غذا و دارو با اشاره به اینکه امروز سامانه‌ی تیتک بسیار فراتر از آنچه ده سال پیش تصور می‌شد، عمل می‌کند، گفت: سامانه تیتک در کشور به یک کلان سامانه تبدیل شده که با تعداد بسیاری سازمان و وزارتخانه و دستگاه از جمله وزارت صمت ، بانک مرکزی، گمرک، بیمه‌های نیروهای مسلح، تامین اجتماعی و سلامت و… تبادل اطلاعات دارد.

وی یکی از کارکرد‌های سه‌گانه‌ی این سامانه را بخش خارجی دانست و خاطر نشان کرد: در این بخش همه فرایندهای مرتبط با ثبت سفارش، تامین ارز، ترخیص ثبت می‌شود و تمامی اطلاعات مربوط به این‌ها را به صورت تحلیل شده و قابل رصد در اختیار داریم.

بانکی بخش داخلی این سامانه را شامل همه فرایندهایی که در داخل کشور اتفاق می‌افتد شامل پخش، عرضه، اخذ مجوزهای ورود، ثبت پروانه و ثبت اشخاص حقیقی و حقوقی دانست و افزود: بخش سوم مربوط به اصالت‌سنجی بیمه است. در واقع قبل از اینکه یک محصولی از طریق بیمه‌ها به بیمار عرضه شود، اصالت سنجی روی محصولات انجام می‌شود تا از قاچاق یا تقلبی نبودن دارو اطمینان حاصل گردد.

به گفته‌ی بانکی، با وجود پیشرفت‌های این سامانه،همچنان بایستی بر روی توسعه‌ و تقویت آن سرمایه‌گذاری شود. چرا که کم‌توجهی به این سامانه ممکن است این میراث ارزشمند دولت شهید رئیسی را با عقب‌گرد مواجه سازد. علاوه بر این تحلیل داده‌های موجود در این سامانه زمینه را برای تداوم «سیاست‌گذاری مبتنی بر داده» در دولت چهاردهم فراهم کرده است.

منبع: خبرگزاری فارس

پایان پیام/